Dilin gelişmesi, akıl almayacak ka­dar, bir sürü ruhsal mekanizmayı ilgi­lendiren karmaşık bir konudur. Düşün­cesini anlatmada gecikme, dilin az gelişmesi, kekemelik, anlaşılmaz ko­nuşma, bazı sesleri çıkarma güçlüğü, küçük çocuklarda oldukça sık görülen kusurlardır. Çocuğun konuşmasının yetersiz kalışı çoğu kez, fiziksel neden­lerden çok, ruhsal sorunlardan ileri gelmektedir ve gelecekte ortaya çıka­bilecek daha önemli belirtiler için bir alarm zili sayılabilirler.

Öyleyse bu konuşma kusurlarından ne zaman kaygı duymak gerekir?
Konuşmayı öğrenmenin hızı bebekten bebeğe önemli ölçüde değişebilir; bir bebek bakarsınız bir yaşına dek tek sözcük söyleyemediği halde, birdenbi­re üç sözcükten oluşan bir tümceyle konuşmaya başlar; bir başkası daha dokuz aylıkken ilk sözcüğü söyler ve konuşmasını gayet yavaş olarak ilerletir; bir diğeri de çok daha geç konuş­maya başlar ve çok çabuk ilerleme gösterir. Anne-baba için kaygı verici ol­makla birlikte, iki yaşında çok az ko­nuşan bir çocuğun konuşmakta gecik­tiği söylenemez. Pek çok durumda, ço­cuğun kendine özgü bir dil edinmesindeki gecikmenin nedeni, çevresinde­ki etkenlerden kaynaklanır. Sözgelimi kendinden büyük ağabeyleri ve abla­ları, iyi konuşmasa da onun ne dedi­ğini anlamaktadırlar. Az konuşan ve iyi konuşamayan çocuklarla bir arada ya­şıyor olabilir ya da yabancı bir dadısı vardır ve her ikisi de sözcükler yerine pekâlâ işaretlerle anIaşabilmektedirler. Anne de onunla yeterince ilgilenmiyordur ya da onunla durmadan konuştu­ğu halde, ona konuşacak fırsatı vermiyordur. Eğer az sözcük kullanıyor, ama onların anlamını biliyorsa, kaygı­lanmanıza neden yok. İki yaşına gelip de hiç konuşmuyorsa, o zaman kaygı
duymak gerekir. Bir hekime ya da has­taneye götürerek, genel bir muayeneden geçirtmeniz yerinde olur.